Tin tức
Thang dây thoát hiểm có cần thiết không? Hiểm họa từ nhà phố, chung cư thiếu lối thoát
Th7
Thang dây thoát hiểm có cần thiết không? Đây là câu hỏi được nhiều gia đình đặt ra sau hàng loạt vụ cháy nhà dân và chung cư xảy ra trong những năm gần đây. Theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, năm 2024 có 1.708 vụ cháy xảy ra tại nhà dân và nhà ở kết hợp kinh doanh, chiếm 41,58% tổng số 4.112 vụ cháy trên cả nước. Đây cũng là nhóm công trình ghi nhận nhiều vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng về người do chỉ có một lối thoát chính.
Trong không ít trường hợp, nguyên nhân khiến người mắc kẹt không phải vì ngọn lửa quá lớn mà bởi họ không còn lối thoát an toàn. Khói dày đặc, cầu thang bị lửa chặn hoặc cửa chính không thể tiếp cận khiến nhiều người chỉ còn cách chờ lực lượng cứu hộ. Chính từ thực tế này, nhiều gia đình bắt đầu quan tâm hơn đến các phương án thoát nạn dự phòng và đặt câu hỏi thang dây thoát hiểm có cần thiết không ?, đặc biệt đối với nhà phố nhiều tầng và căn hộ chung cư.
Không phải mọi tình huống cháy đều có thể thoát ra bằng cửa chính
Khi lửa hoặc khói chặn lối thoát
Trong suy nghĩ của nhiều người, cửa chính hoặc cầu thang luôn là lối thoát đầu tiên khi xảy ra cháy. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều đám cháy lại bùng phát ngay tại tầng trệt, khu vực bếp hoặc gara – những nơi nằm trên đường di chuyển ra ngoài. Khi ngọn lửa phát triển, khói và nhiệt sẽ nhanh chóng bao phủ lối đi, khiến cầu thang hoặc cửa chính trở thành khu vực nguy hiểm chỉ sau vài phút.
Theo Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Hoa Kỳ (NFPA), khói và khí độc là nguyên nhân gây ra khoảng 50–80% số ca tử vong trong các vụ cháy nhà ở, cao hơn nhiều so với tác động trực tiếp của ngọn lửa. Điều này cho thấy nếu có thêm một phương án thoát nạn dự phòng là yếu tố rất quan trọng, đặc biệt đối với nhà phố và chung cư chỉ có một lối thoát chính.
Vì sao thời gian thoát nạn thường ngắn hơn suy nghĩ?
Nhiều người cho rằng mình có đủ thời gian để xử lý khi phát hiện cháy. Tuy nhiên, các nghiên cứu về cháy cho thấy khói độc có thể lan nhanh hơn tốc độ di chuyển của con người, đặc biệt trong không gian kín như nhà phố hoặc căn hộ chung cư.
Theo NFPA, một căn phòng có thể chuyển sang trạng thái cháy dữ dội chỉ sau khoảng 3–5 phút kể từ khi ngọn lửa bùng phát. Trong khoảng thời gian ngắn này, nhiệt độ tăng nhanh và khói có thể bao phủ toàn bộ khu vực sinh hoạt, khiến cơ hội thoát nạn bị thu hẹp đáng kể nếu gia đình không có kế hoạch dự phòng.
Những bài học từ các vụ cháy nhà phố và chung cư
Nhiều vụ cháy nghiêm trọng trong những năm gần đây cho thấy một điểm chung là người mắc kẹt không còn lối thoát an toàn. Theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, nhiều vụ cháy gây thiệt hại lớn xảy ra tại nhà dân có đặc điểm chung là chỉ có một lối thoát duy nhất, trong khi ban công hoặc cửa sổ bị bịt kín bằng khung sắt.
Nhà phố thường chỉ có một cầu thang, còn chung cư phụ thuộc chủ yếu vào hành lang và thang bộ thoát hiểm. Khi khói lan vào các khu vực này, việc di chuyển ra ngoài trở nên vô cùng khó khăn. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều gia đình tìm hiểu có nên trang bị thang dây thoát hiểm để bổ sung thêm một phương án thoát nạn khi lối đi chính bị chặn.
Những ngôi nhà như thế nào nên chuẩn bị thêm phương án thoát nạn?
Nhà phố nhiều tầng chỉ có một cầu thang
Tại các đô thị lớn, phần lớn nhà phố được xây dựng theo dạng nhà ống với chiều ngang chỉ khoảng 3–5 m và chỉ bố trí một cầu thang ở giữa hoặc cuối nhà. Nếu đám cháy xảy ra tại tầng trệt, gara hoặc khu vực bếp, toàn bộ đường di chuyển xuống dưới có thể bị cắt đứt.
Trong những trường hợp như vậy, việc có thêm phương án thoát nạn từ ban công hoặc cửa sổ có thể giúp tăng cơ hội thoát hiểm. Đây cũng là nhóm nhà ở được nhiều chuyên gia khuyến nghị nên cân nhắc có nên trang bị thang dây thoát hiểm, đặc biệt là thang dây thoát hiểm nhà phố dành cho những ngôi nhà từ 3 tầng trở lên.
Chung cư ở tầng cao và những giới hạn khi thoát hiểm
Theo nghiên cứu đăng trên Fire Safety Journal năm 2024, khảo sát tại 32 tòa nhà chung cư cao tầng ở Việt Nam cho thấy nhận thức và mức độ sẵn sàng về an toàn cháy nổ của cư dân còn khác biệt đáng kể giữa các tòa nhà, cho thấy việc chuẩn bị phương án thoát nạn vẫn cần được quan tâm nhiều hơn.
Ngược lại, với những căn hộ ở tầng cao, khi di chuyển xuống hàng chục tầng bằng thang bộ trong điều kiện khói dày đặc có thể gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, nhiều gia đình bắt đầu tìm hiểu về thang dây thoát hiểm chung cư như một phương án hỗ trợ trong các tình huống khẩn cấp.
Nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người gặp khó khăn khi di chuyển
Các gia đình có trẻ em, người cao tuổi hoặc người bị hạn chế khả năng vận động thường cần nhiều thời gian hơn để thoát nạn. Trong tình huống khẩn cấp, chỉ chậm vài phút cũng có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc kẹt.
Việc chuẩn bị trước phương án thoát nạn, xác định người hỗ trợ và phân công trách nhiệm cho từng thành viên trong gia đình sẽ giúp giảm rủi ro khi sự cố xảy ra.
Bảng những loại nhà nên cân nhắc phương án thoát nạn bổ sung
| Loại nhà | Mức độ cần thiết |
| Nhà phố từ 2 tầng trở lên | Cao |
| Nhà kết hợp kinh doanh | Cao |
| Chung cư tầng thấp | Trung bình |
| Chung cư tầng cao | Cao |
| Nhà có người già, trẻ nhỏ | Cao |
Thang dây thoát hiểm có cần thiết không?
Có nên trang bị thang dây thoát hiểm trong mọi trường hợp?
Câu trả lời là không phải mọi ngôi nhà đều bắt buộc phải có thang dây. Tuy nhiên, đối với những ngôi nhà chỉ có một lối thoát hoặc khó tiếp cận từ bên ngoài khi xảy ra cháy, chuẩn bị thêm phương án thoát nạn là điều đáng cân nhắc. Nói cách khác, thay vì chỉ hỏi thang dây thoát hiểm có cần thiết không, nhiều gia đình nên tự đánh giá xem ngôi nhà của mình có đang phụ thuộc hoàn toàn vào một lối thoát duy nhất hay không.
Trên thực tế, câu hỏi có nên trang bị thang dây thoát hiểm không có một đáp án chung cho mọi ngôi nhà. Mức độ cần thiết phụ thuộc vào số tầng, số lối thoát, vị trí ban công và đặc điểm của từng thành viên trong gia đình.
Khi nào thang dây thoát hiểm gia đình phát huy hiệu quả?
Thang dây thoát hiểm gia đình thường phù hợp với nhà phố nhiều tầng, nhà ở kết hợp kinh doanh hoặc những ngôi nhà có ban công, cửa sổ đủ điều kiện triển khai. Đối với nhiều gia đình, thang dây thoát hiểm gia đình được xem là phương án hỗ trợ khi cầu thang hoặc cửa chính không còn sử dụng được.
Tuy nhiên, hiệu quả của thang dây phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thực tế của ngôi nhà và khả năng sử dụng của các thành viên trong gia đình.
Bảng những trường hợp nên cân nhắc trang bị thang dây
| Đặc điểm nhà ở | Mức độ nên cân nhắc |
| Nhà phố 3–5 tầng | Cao |
| Nhà ở kết hợp kinh doanh | Cao |
| Chung cư tầng cao | Cao |
| Nhà có người già, trẻ nhỏ | Cao |
| Nhà một tầng có nhiều cửa thoát | Thấp |
Những trường hợp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào thang dây
Thang dây thoát hiểm không phải là giải pháp phù hợp cho mọi ngôi nhà. Đối với căn hộ ở tầng quá cao, nhà không có ban công hoặc cửa sổ đủ điều kiện triển khai, sử dụng thang dây có thể gặp nhiều hạn chế và tiềm ẩn rủi ro.
Ngoài ra, gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người gặp khó khăn khi di chuyển cũng không nên xem thang dây là phương án duy nhất. Trong những trường hợp này, thang dây thoát hiểm gia đình chỉ nên được sử dụng như một giải pháp hỗ trợ, kết hợp với kế hoạch thoát nạn và các thiết bị PCCC khác.
Chuẩn bị thang dây thoát hiểm cho từng loại nhà
Sử dụng thang dây thoát hiểm nhà phố cần lưu ý điều gì?
Đối với thang dây thoát hiểm nhà phố, điều quan trọng nhất là xác định trước vị trí triển khai và bảo đảm khu vực đó luôn thông thoáng. Ban công hoặc cửa sổ dùng làm lối thoát không nên bị che chắn hoàn toàn bởi khung sắt hoặc vật cản.
Bên cạnh đó, gia đình cũng nên xác định trước điểm tập kết an toàn và hướng dẫn các thành viên cách xử lý khi xảy ra sự cố. Do đặc điểm nhà ống chỉ có một cầu thang, thang dây thoát hiểm nhà phố thường được cân nhắc như một giải pháp dự phòng giúp tăng thêm lựa chọn khi xảy ra cháy.
Thang dây thoát hiểm chung cư có phù hợp với mọi căn hộ ?
Không phải căn hộ nào cũng có thể sử dụng thang dây thoát hiểm chung cư. Trước khi chuẩn bị, gia đình cần xem xét vị trí căn hộ, kết cấu ban công, quy định của tòa nhà và điều kiện thực tế khi triển khai. Dùng trang bị thiết bị mà không đánh giá kỹ điều kiện sử dụng có thể khiến phương án thoát nạn không phát huy hiệu quả khi cần thiết.
Những yếu tố cần kiểm tra trước khi sử dụng
Bảng những yếu tố cần kiểm tra trước khi sử dụng
| Hạng mục | Nội dung kiểm tra |
| Điểm neo | Bảo đảm chắc chắn |
| Vị trí cất giữ | Dễ lấy khi khẩn cấp |
| Tình trạng thiết bị | Không hư hỏng, biến dạng |
| Thành viên gia đình | Được hướng dẫn sử dụng |
Xem thêm: Cẩm nang phòng cháy chữa cháy
Một phương án thoát nạn hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào thiết bị
Thiết bị chỉ là một phần của kế hoạch thoát hiểm
Không có thiết bị nào có thể thay thế hoàn toàn vào sự chuẩn bị phương án thoát nạn. Một gia đình an toàn không chỉ cần trang bị thiết bị phù hợp như thang thoát hiểm mà còn phải biết các lối thoát trong nhà, có kế hoạch xử lý khi xảy ra cháy và thường xuyên nhắc lại kỹ năng thoát nạn cho các thành viên.
Trong năm 2024, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã hướng dẫn thoát nạn cho hàng trăm người mắc kẹt và trực tiếp cứu được 477 người trong các vụ cháy. Điều này cho thấy kỹ năng thoát nạn và sự chuẩn bị trước vẫn đóng vai trò quan trọng bên cạnh việc trang bị thiết bị.
Chủ động diễn tập và chuẩn bị từ trước luôn quan trọng hơn
Các chuyên gia PCCC cho rằng 3–5 phút đầu tiên là khoảng thời gian quan trọng nhất khi xảy ra cháy. Chuẩn bị phương án thoát nạn, xác định lối thoát thứ hai và hướng dẫn các thành viên trong gia đình từ trước có thể tạo ra khác biệt rất lớn trong khả năng xử lý sự cố.
Bên cạnh chủ động tìm hiểu thang dây thoát hiểm có cần thiết không, nhiều gia đình hiện nay cũng bắt đầu quan tâm hơn đến xây dựng phương án thoát nạn phù hợp với đặc điểm nhà ở của mình. Bảo hộ Sanboo hiện cung cấp các giải pháp như thang dây thoát hiểm gia đình, thang dây thoát hiểm nhà phố, thang dây thoát hiểm chung cư và nhiều thiết bị PCCC khác, giúp gia đình chủ động hơn trong phòng ngừa và ứng phó khi xảy ra sự cố.
