Bảo vệ trẻ nhỏ với quy định PCCC trường học bắt buộc tại mầm non và tiểu học

Quy định PCCC trường học sinh ra trước hết để bảo vệ tính mạng học sinh. Trẻ nhỏ, đặc biệt là mầm non và tiểu học, rất dễ mất phương hướng trước khói độc và tiếng chuông báo động. Chuẩn hóa hạ tầng kỹ thuật song song với diễn tập kỹ năng thực tế cho giáo viên và học sinh là giải pháp duy nhất để đảm bảo an toàn tuyệt đối. 

Các quy định PCCC bắt buộc trong trường mầm non và tiểu học

Từ ngày 1/7/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 có hiệu lực. Nghị định 105/2025/NĐ-CP được ban hành để quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật, cũng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng hiện nay khi xem xét quy định PCCC trường học.

Đối với công trình, các yêu cầu cụ thể về phòng cháy chữa cháy trường học còn phải được xem xét theo quy mô, số tầng, công năng và đặc điểm kiến trúc của từng cơ sở. QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 đưa ra các yêu cầu về an toàn cháy cho nhà và công trình, trong đó có quy định riêng đối với nhà trẻ, mẫu giáo, mầm non và trường học phổ thông.

Yêu cầu về hệ thống báo cháy và chữa cháy

Hệ thống báo cháy có vai trò đặc biệt quan trọng tại trường mầm non vì trẻ nhỏ có thể không nhận biết mùi khét hoặc tiếng nổ như người lớn. Khi phát hiện cháy, tín hiệu cảnh báo phải đủ rõ để giáo viên và nhân viên nhanh chóng tổ chức sơ tán.

Tùy quy mô và thiết kế công trình, trường có thể phải trang bị các hệ thống như báo cháy tự động, chuông hoặc thiết bị cảnh báo, đèn chỉ dẫn thoát nạn, chiếu sáng sự cố, phương tiện chữa cháy ban đầu và hệ thống chữa cháy phù hợp quy định PCCC trường học. QCVN 06 xác định hệ thống bảo vệ chống cháy có thể bao gồm báo cháy, hệ thống chữa cháy tự động, họng nước chữa cháy, đèn chiếu sáng sự cố, đèn chỉ dẫn thoát nạn, giải pháp ngăn khói và ngăn cháy lan.

Nhà trường cũng cần bố trí bình chữa cháy tại các vị trí dễ tiếp cận, không bị tủ, bàn ghế hoặc đồ dùng che khuất. Với khu vực bếp, phương tiện chữa cháy phải phù hợp với nguy cơ cháy do thiết bị nấu ăn, dầu mỡ và khí gas, thay vì chỉ sử dụng một loại bình cho toàn bộ trường.

Yêu cầu về lối thoát nạn cho trẻ

Lối thoát nạn là phần đặc biệt quan trọng trong quy định PCCC trường học vì trẻ nhỏ di chuyển chậm hơn người lớn và thường cần giáo viên hướng dẫn.

QCVN 06:2022/BXD có quy định riêng đối với nhà trẻ, mẫu giáo, mầm non. Chẳng hạn, tại tầng 3 của nhà trẻ, nếu bố trí các phòng có diện tích lớn hơn 50 m² như phòng học, phòng chơi hoặc phòng thể chất thì phải có một trong các lối ra thoát nạn dẫn trực tiếp vào buồng thang bộ hoặc đi qua hành lang thoát nạn đến buồng thang bộ. Quy chuẩn cũng yêu cầu hành lang nối các buồng thang bộ tại nhóm công trình này phải được ngăn cách với phòng bằng vách ngăn cháy phù hợp và cửa vào phòng phải được chèn kín.

Đối với trường tiểu học, nhà trường cũng phải duy trì các tuyến thoát nạn đúng thiết kế của quy định PCCC trường học. Cửa thoát nạn, cầu thang bộ, hành lang và khu vực tập kết không nên bị khóa, chắn hoặc sử dụng làm kho tạm.

Kiểm tra và duy trì điều kiện an toàn PCCC

Quy định PCCC trường học không dừng lại ở thời điểm công trình được nghiệm thu. Điều kiện an toàn có thể thay đổi sau mỗi lần cải tạo, mua thêm thiết bị hoặc thay đổi cách sử dụng phòng.

Nhà trường cần kiểm tra định kỳ tình trạng bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, đèn sự cố, đèn chỉ dẫn, cửa và lối thoát nạn. Nếu bình chữa cháy bị tụt áp, hư chốt, mất niêm phong hoặc đặt ở nơi khó lấy, nhà trường cần xử lý ngay thay vì chờ đến kỳ kiểm tra tiếp theo.

Các khu vực có nguy cơ cao như phòng điện, bếp, kho giấy, kho đồ chơi và khu vực để xe cần được kiểm tra kỹ hơn. Dây điện tạm, ổ cắm nối nhiều thiết bị, sạc thiết bị qua đêm hoặc vật liệu dễ cháy đặt sát nguồn nhiệt đều cần được kiểm soát.

Xem thêm: 8+ cách thoát hiểm khi cháy nhà cao tầng bạn cần biết

Những khu vực cần kiểm soát chặt nguy cơ cháy

Trong quy định PCCC trường học, không phải khu vực nào cũng có cùng mức độ nguy hiểm. Phòng học thường tập trung giấy, sách, đồ chơi và thiết bị điện; bếp có nguồn nhiệt, dầu mỡ và có thể có gas; trong khi phòng điện chứa hệ thống dây dẫn và thiết bị có tải điện lớn. Nhà trường vì vậy cần kiểm soát theo từng khu vực thay vì áp dụng một cách chung cho toàn bộ cơ sở.

Khu vực	Nguy cơ cháy thường gặp	Vật dụng, thiết bị cần kiểm soát	Yêu cầu cần thực hiện theo quy định PCCC trường học
Phòng học, phòng chơi	Chập điện, thiết bị quá nhiệt, vật liệu dễ cháy bắt lửa	Tivi, máy chiếu, quạt, điều hòa, ổ cắm, dây điện, rèm, thảm xốp, chăn gối, đồ chơi nhựa, giấy	Không để vật liệu dễ cháy sát ổ cắm hoặc thiết bị sinh nhiệt; tắt thiết bị điện khi không sử dụng; giữ hành lang và cửa ra vào thông thoáng
Bếp, nhà ăn	Cháy dầu mỡ, rò rỉ gas, thiết bị nấu ăn quá nhiệt, chập điện	Bếp gas/bếp điện, bình gas, nồi, chảo, dầu ăn, khăn lau, giấy, tủ lạnh, máy hút mùi	Kiểm tra đường ống và van gas; không để giấy, khăn, dầu ăn sát nguồn nhiệt; bố trí phương tiện chữa cháy phù hợp; không cho trẻ tự ý vào khu vực bếp
Phòng điện	Chập mạch, quá tải, dây dẫn xuống cấp, thiết bị điện phát nhiệt	Tủ điện, aptomat, dây dẫn, ổ cắm, bộ nguồn, máy biến áp và thiết bị điều khiển	Hạn chế đấu nối tùy tiện; không chất đồ dùng quanh tủ điện; kiểm tra dấu hiệu nóng, cháy xém, mùi khét; chỉ nhân sự có chuyên môn được sửa chữa hệ thống điện

Tổ chức thoát nạn phù hợp với trẻ nhỏ

Thiết bị tốt nhưng không có phương án sơ tán thì vẫn chưa đủ. Quy định PCCC trường học phải được chuyển thành thao tác cụ thể để giáo viên có thể thực hiện ngay khi chuông báo cháy vang lên.

Hướng dẫn trẻ nhận biết tín hiệu báo cháy

Trẻ mầm non không nên được yêu cầu ghi nhớ quá nhiều quy tắc. Nhà trường có thể thống nhất một tín hiệu đơn giản như tiếng chuông hoặc loa thông báo và tập cho trẻ phản ứng theo một trình tự cố định.

Khi nghe tín hiệu, trẻ phải dừng hoạt động, đứng theo nhóm và làm theo giáo viên. Giáo viên cần tránh la hét hoặc tạo tâm lý hoảng loạn vì tiếng khóc và tiếng gọi có thể khiến trẻ tách khỏi hàng.

Với học sinh tiểu học, nhà trường có thể hướng dẫn trẻ nhận biết biển EXIT, đèn chỉ dẫn thoát nạn và cầu thang bộ. Kỹ năng thoát nạn cho trẻ em nên được luyện bằng tình huống thực tế thay vì chỉ giảng lý thuyết trong lớp.

Giáo viên dẫn trẻ theo lối thoát an toàn

Khi có cháy, giáo viên cần đi đầu hoặc giữ vị trí phù hợp để kiểm soát hướng di chuyển, trong khi một giáo viên hoặc nhân viên khác đi cuối hàng nếu nhân lực cho phép.

Giáo viên không nên cho trẻ tự chạy xuống cầu thang. Trẻ mầm non có thể đi thành hàng, nắm tay nhau hoặc sử dụng cách tổ chức nhóm phù hợp với lứa tuổi. Theo quy định PCCC trường học, giáo viên cần ưu tiên lối thoát ít khói và không cho trẻ quay lại lớp để lấy cặp, áo khoác hoặc đồ chơi.

Nếu cầu thang chính có khói, giáo viên cần chuyển sang tuyến thoát nạn thay thế theo phương án của trường. Không nên cố đưa trẻ xuyên qua vùng khói chỉ vì đó là con đường quen thuộc.

Kiểm đếm trẻ sau khi sơ tán

Sau khi ra khỏi công trình, việc đầu tiên trong quy định PCCC trường học không phải là cho trẻ chạy về phía phụ huynh mà là tập trung theo lớp và kiểm đếm.

Mỗi lớp nên có danh sách học sinh cập nhật. Giáo viên cần xác định số trẻ có mặt trước khi xảy ra sự cố, số trẻ đã ra ngoài và trường hợp nào chưa tìm thấy.

Vụ cháy tại Trường Tiểu học Yên Hòa năm 2023 đã thể hiện hành động tập trung học sinh theo nhóm sau khi sơ tán có ý nghĩa rất quan trọng. Khoảng 1.900 học sinh được di chuyển theo ba hướng khác nhau để tránh khu vực nguy hiểm, sau đó được tập hợp bên ngoài.

Nhà trường cũng cần quy định rõ người chịu trách nhiệm liên hệ với lực lượng chức năng và người chịu trách nhiệm thông báo cho phụ huynh. Phụ huynh không nên tự ý đi vào khu vực trường đang xảy ra cháy để tìm con vì hành động này có thể gây thêm nguy hiểm và cản trở lực lượng cứu hộ.

Quy định PCCC trường học chỉ thực sự có giá trị khi được biến thành những điều kiện an toàn cụ thể và thói quen xử lý rõ ràng. Trường mầm non có trẻ từ 2-5 tuổi không thể áp dụng nguyên cách sơ tán như một văn phòng dành cho người trưởng thành. Nhà trường phải tính đến tốc độ di chuyển của trẻ, khả năng nhận biết tín hiệu, nguy cơ trẻ tách khỏi nhóm và trách nhiệm kiểm đếm sau sơ tán.

Đối với bảo hộ Sanboo, an toàn PCCC trường mầm non không nên được nhìn đơn thuần dưới góc độ mua thêm thiết bị. Điều quan trọng là lựa chọn phương tiện phù hợp với từng khu vực, bố trí ở vị trí dễ tiếp cận và kết hợp với phương án thoát nạn thực tế. 

Bảo hộ Sanboo cung cấp các giải pháp và thiết bị PCCC phục vụ nhu cầu bảo vệ an toàn, giúp trường học, gia đình và các cơ sở dân dụng chủ động hơn trong việc phòng ngừa và xử lý sự cố cháy ngay từ giai đoạn đầu. Khi thiết bị được trang bị đúng, lối thoát được duy trì thông thoáng và giáo viên được thực hành thường xuyên, quy định PCCC trường học mới thực sự trở thành một lớp bảo vệ thiết thực cho trẻ nhỏ.