Quy trình tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại doanh nghiệp

Tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy (PCCC) không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc theo Luật PCCC mới 2025, mà còn là biện pháp thiết thực để doanh nghiệp nâng cao kỹ năng xử lý sự cố cho nhân viên, giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra cháy nổ. Tuy nhiên, để buổi diễn tập thực sự hiệu quả và đạt yêu cầu kiểm tra từ cơ quan chức năng, doanh nghiệp cần nắm chắc quy trình tổ chức diễn tập bài bản và đúng chuẩn.

1. Tại sao doanh nghiệp cần tổ chức diễn tập PCCC định kỳ?

Trong bối cảnh quản trị rủi ro hiện đại, an toàn cháy nổ không còn là vấn đề của riêng lực lượng chức năng mà đã trở thành yếu tố quyết định sự bền vững của doanh nghiệp. Hệ thống thiết bị có đắt tiền thì cũng sẽ trở nên vô dụng nếu con người không biết cách vận hành. Đó là lý do tại sao việc tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy (PCCC) định kỳ là hoạt động chiến lược mà mọi đơn vị không thể bỏ qua.

Tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật

Lý do tiên quyết để doanh nghiệp thực hiện diễn tập chính là trách nhiệm pháp lý. Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP và Luật PCCC sửa đổi, các cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp có từ 10 nhân sự trở lên bắt buộc phải tổ chức thực tập phương án chữa cháy ít nhất 1 lần mỗi năm.

Khi tuân thủ quy định, doanh nghiệp sẽ tránh được các khoản phạt hành chính nặng nề từ cơ quan thanh tra. Đây cũng là điều kiện bắt buộc để hoàn thiện hồ sơ an toàn, đảm bảo tính pháp lý xuyên suốt trong quá trình hoạt động và vận hành công trình.

Rèn luyện kỹ năng xử lý sự cố thực chiến

“Thời điểm vàng” để dập tắt một đám cháy thường chỉ gói gọn trong vài phút đầu tiên. Thông qua diễn tập phòng cháy chữa cháy, cán bộ nhân viên được trực tiếp thao tác với bình chữa cháy, học cách triển khai vòi phun và hiểu rõ sơ đồ thoát nạn. 

Quan trọng hơn, diễn tập định kỳ giúp loại bỏ tâm lý hoảng loạn, rèn luyện sự bình tĩnh để nhân viên có thể sơ tán nhanh chóng, hỗ trợ cứu người và bảo vệ tài sản trong tình huống thực tế đầy áp lực.

Kiểm tra hiệu quả thực tế của hệ thống PCCC

Hệ thống PCCC tại doanh nghiệp lâu không sử dụng có thể tiềm ẩn những lỗi kỹ thuật bất ngờ. Buổi diễn tập là cơ hội vàng để doanh nghiệp “tổng kiểm duyệt” toàn bộ hạ tầng an toàn:

• Hệ thống báo cháy: Có nhạy và truyền tín hiệu chuẩn xác hay không?
• Bình chữa cháy: Áp suất có đảm bảo, lăng vòi có bị rò rỉ?
• Hệ thống bơm và vòi nước: Áp lực nước có đủ mạnh để vươn tới các điểm mù của tòa nhà? Việc phát hiện sai sót trong khi diễn tập sẽ giúp doanh nghiệp bảo trì kịp thời, tránh những hỏng hóc đáng tiếc khi hỏa hoạn thật sự xảy ra.

Xem thêm: Cách lập kế hoạch phòng cháy chữa cháy cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Nâng cao ý thức cộng đồng trong doanh nghiệp

Hỏa hoạn thường bắt nguồn từ những sơ suất nhỏ nhất như tàn thuốc, chập điện văn phòng hay sự bất cẩn trong kho bãi. Diễn tập phòng cháy chữa cháy định kỳ là lời nhắc nhở trực quan nhất về tinh thần cảnh giác. Khi mỗi nhân sự đều thấm nhuần ý thức phòng cháy, doanh nghiệp đã tự xây dựng được t “lá chắn” bảo vệ vững chắc từ bên trong, giảm thiểu tối đa các rủi ro do lỗi con người gây ra.

2. Quy trình tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy tại doanh nghiệp

Bước 1: Thành lập Ban chỉ huy diễn tập phòng cháy chữa cháy

Mục đích:
Xây dựng bộ phận chuyên trách chịu trách nhiệm lập kế hoạch, điều phối toàn bộ hoạt động diễn tập.

Cách thực hiện:

• Ban chỉ huy tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy thường bao gồm:
  • Đại diện Ban lãnh đạo (chỉ đạo chung).
  • Trưởng/phó Đội PCCC cơ sở.
  • Đại diện bộ phận an toàn lao động.
  • Tổ y tế nội bộ.
• Phân công rõ vai trò từng người:
  • Người ra lệnh báo động.
  • Người điều hành sơ tán.
  • Người phụ trách hỗ trợ cứu nạn cứu hộ.

Bước 2: Xây dựng kịch bản tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy chi tiết

Mục đích:
Giúp buổi diễn tập có mục tiêu rõ ràng, logic và sát thực tế.

Cách thực hiện:

• Lựa chọn tình huống giả định:
  • Ví dụ: Cháy tại kho chứa hóa chất, cháy văn phòng, cháy tại nhà bếp.
• Xác định phạm vi diễn tập:
  • Diễn tập toàn bộ doanh nghiệp hay chỉ 1 khu vực nhất định?
• Đặt mục tiêu cụ thể:
  • Thời gian phát hiện cháy.
  • Thời gian sơ tán nhân viên.
  • Thời gian dập tắt đám cháy giả định.

Bước 3: Chuẩn bị trang thiết bị và dụng cụ hỗ trợ

Mục đích:
Đảm bảo buổi diễn tập an toàn, thực tế và đầy đủ phương tiện.

Các thiết bị PCCC cần chuẩn bị:

• Bình chữa cháy (CO2, bột MFZ4).
• Chuông báo cháy giả lập.
• Vòi chữa cháy – cuộn ống mềm (nếu có).
• Đèn thoát hiểm hoạt động tốt.
• Mặt nạ phòng khói (nếu tổ chức trong khu vực kín).
• Bộ dụng cụ sơ cứu y tế.
• Micro, loa phát thanh nội bộ (nếu tổ chức cho khu đông người).

Bước 4: Tổ chức tập huấn kỹ năng cơ bản cho nhân viên

Mục đích:
Đảm bảo tất cả nhân viên hiểu quy trình diễn tập PCCC, tránh gây hỗn loạn khi thực hành.

Nội dung tập huấn nhanh (30–45 phút):

• Cách nhận biết tín hiệu báo cháy.
• Cách sử dụng bình chữa cháy (CO2/bột).
• Cách di chuyển an toàn khi có khói: cúi thấp người, che miệng bằng khăn ướt.
• Hướng dẫn lối thoát hiểm, khu tập kết.

Bước 5: Thực hiện tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy theo kịch bản

Mục đích:
Giả lập tình huống xảy ra cháy và phản ứng thực tế.

Quy trình thực hiện:

• Phát tín hiệu báo động.
• Đội xử lý ban đầu thực hiện chữa cháy bằng bình tại chỗ.
• Toàn bộ nhân sự thực hiện sơ tán theo lối thoát hiểm.
• Tập kết nhân sự tại khu vực an toàn.
• Kiểm đếm số lượng người sơ tán, xác nhận người bị nạn (nếu có).

Bước 6: Đánh giá kết quả buổi diễn tập phòng cháy chữa cháy

Mục đích:
Ghi nhận những điểm tốt và rút ra bài học từ những hạn chế.

Cách đánh giá:

• Ban chỉ huy họp nhanh sau buổi diễn tập
• Các nội dung đánh giá:
  • Thời gian phát hiện cháy.
  • Thời gian sơ tán.
  • Khả năng phối hợp của các đội.
  • Các lỗi phổ biến: chen lấn, không tuân thủ hướng dẫn…
• Lập biên bản đánh giá diễn tập: Có chữ ký của trưởng Ban chỉ huy

Bước 7: Báo cáo kết quả diễn tập phòng cháy chữa cháy cho cơ quan quản lý

Mục đích:
Đáp ứng yêu cầu quản lý của cơ quan chức năng nếu doanh nghiệp bị thanh kiểm tra.

Nội dung báo cáo kết quả diễn tập phòng cháy chữa cháy gồm:

• Tóm tắt kịch bản diễn tập.
• Thời gian – địa điểm – lực lượng tham gia.
• Kết quả đánh giá.
• Hình ảnh/video minh chứng.
• Đề xuất cải tiến (nếu có).

3. Lưu ý đặc biệt khi tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy

Để một buổi diễn tập phòng cháy chữa cháy thực sự hiệu quả, doanh nghiệp cần lưu ý tổ chức diễn tập PCCC theo những nguyên tắc sau đây:

Xây dựng kịch bản giả định sát với thực tế sản xuất

Mỗi ngành nghề có một đặc thù cháy nổ riêng. Văn phòng làm việc sẽ có kịch bản cháy do chập điện, còn xưởng may hay kho hóa chất phải có kịch bản cháy lan do vật liệu dễ cháy. Doanh nghiệp cần xây dựng tình huống giả định dựa trên những vị trí có nguy cơ cao nhất tại cơ sở mình. Kịch bản càng chi tiết thì bài học rút ra càng giá trị.

Thông báo và phân luồng giao thông nội bộ rõ ràng

Dù là diễn tập, doanh nghiệp vẫn cần có kế hoạch thông báo trước cho CBNV và các hộ dân/đơn vị lân cận để tránh gây hoảng loạn không đáng có. Tuy nhiên, cũng có thể tổ chức diễn tập “bất ngờ” đối với đội PCCC cơ sở để kiểm tra năng lực phản ứng nhanh. Trong quá trình diễn tập, cần có lực lượng bảo vệ phân luồng giao thông và đảm bảo các lối thoát hiểm hoàn toàn thông thoáng, không bị vật cản che lấp.

Chú trọng vai trò của Đội PCCC cơ sở

Trong “thời điểm vàng” (5 phút đầu tiên của đám cháy), vai trò của lực lượng tại chỗ là quan trọng nhất. Khi diễn tập, cần đặc biệt chú trọng vào khả năng sử dụng các phương tiện chữa cháy xách tay, kỹ năng sơ cứu thương và khả năng hướng dẫn thoát nạn của đội ngũ này. Họ phải là những người thông thuộc sơ đồ tòa nhà và vị trí các thiết bị cứu hỏa hơn bất kỳ ai.

Đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình diễn tập

Đừng để diễn tập trở thành tai nạn thật. Nếu có sử dụng lửa thật hoặc khói nhân tạo, phải có sự giám sát chặt chẽ của chuyên gia hoặc lực lượng PCCC chuyên nghiệp. Tuyệt đối không sử dụng các vật liệu dễ cháy nổ không kiểm soát được trong khu vực diễn tập. Các vị trí cao, cầu thang thoát hiểm cần được bố trí người hướng dẫn để tránh tình trạng chen lấn, xô đẩy gây thương tích.

Tổng kết, đánh giá và rút kinh nghiệm sau diễn tập

Sai lầm lớn nhất của nhiều đơn vị là kết thúc diễn tập và coi như xong nhiệm vụ. Bước quan trọng nhất chính là buổi họp rút kinh nghiệm ngay sau đó. Cần chỉ ra rõ ràng: Ai làm tốt? Khâu nào bị chậm? Thiết bị nào hoạt động không ổn định? Từ đó, cập nhật lại phương án PCCC của doanh nghiệp cho phù hợp với thực tế.

Tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy là sự bảo đảm cho tương lai bền vững của doanh nghiệp. Một đội ngũ được huấn luyện bài bản, một hệ thống được vận hành trơn tru chính là bảo hiểm tốt nhất cho mọi thành quả lao động. Nếu bạn cần tư vấn về quy trình tổ chức hoặc cung cấp trang thiết bị hỗ trợ diễn tập chuyên nghiệp, hãy liên hệ ngay với Bảo hộ Sanboo để được hỗ trợ tận tình!

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: Số 19 Ngách 11, Ngõ 1295 Giải Phóng, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
• Điện thoại: 0965 996 288
• Website: https://baohosanboo.com/
• Email: sales.sanboo@gmail.com