7 Sai lầm chết người khi chữa cháy: 90% mọi người đều mắc phải

Sai lầm chết người khi chữa cháy đang là nguyên nhân khiến nhiều người mất cơ hội sống sót chỉ sau vài phút hỏa hoạn bùng phát. Theo thống kê của lực lượng PCCC, phần lớn nạn nhân gặp nguy hiểm từ khói độc và cách xử lý sai ban đầu thay vì ngọn lửa trực tiếp. Nhiều đám cháy có thể lan khắp căn phòng chỉ sau 3–5 phút khi gặp vật liệu dễ bén lửa như nệm mút, rèm cửa hoặc thiết bị điện quá tải. 

1. Vì sao sai lầm khi chữa cháy lại dễ gây tử vong?

1.1. Đám cháy lan cực nhanh, không có cơ hội sửa sai

Một căn phòng kín có thể đạt nhiệt độ hơn 600°C chỉ sau vài phút nếu chứa nhiều vật liệu dễ bén lửa như rèm cửa, nệm mút hoặc đồ gỗ công nghiệp. Khói độc lan nhanh hơn tốc độ của lửa và khiến tầm nhìn giảm mạnh chỉ trong thời gian rất ngắn. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường xảy ra ở giai đoạn đầu khi nhiều người cho rằng đám cháy còn nhỏ và chưa nguy hiểm.

Các chuyên gia cứu nạn cho biết con người chỉ có khoảng 3–5 phút để thoát khỏi khu vực nguy hiểm trước khi lượng khói độc đạt mức gây ngạt. Một thao tác sai như mở cửa phòng đang nóng hoặc đổ nước vào ổ điện đang cháy có thể khiến lửa bùng phát dữ dội hơn ngay lập tức. Sai lầm chết người khi chữa cháy trong vài phút đầu luôn để lại hậu quả nghiêm trọng hơn tưởng tượng.

Thời gian cháy	Mức độ nguy hiểm
1 phút	Khói bắt đầu lan rộng
3 phút	Nhiệt độ tăng mạnh, khó quan sát
5 phút	Nguy cơ cháy lan toàn bộ căn phòng
10 phút	Khả năng sống sót giảm mạnh

1.2. Con người thường phản ứng theo bản năng khi hoảng loạn

Khi nghe tiếng nổ hoặc phát hiện mùi khét, nhiều người lập tức chạy đi kiểm tra tài sản thay vì tìm đường thoát hiểm. Tâm lý hoảng loạn khiến khả năng quan sát và xử lý tình huống giảm đi đáng kể trong môi trường nguy hiểm. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường bắt nguồn từ những phản ứng cảm tính tưởng như vô hại.

Một số hành động xuất hiện rất phổ biến trong các vụ cháy:

• Mở cửa liên tục để kiểm tra khu vực có khói.
• Dùng tay không dập lửa dầu ăn.
• Quay lại phòng cháy để lấy điện thoại hoặc giấy tờ.

Các phản xạ này làm nguy cơ bỏng nhiệt và ngạt khói tăng lên rất nhanh. Sai lầm chết người khi chữa cháy không chỉ làm đám lửa vượt ngoài tầm kiểm soát mà còn khiến nạn nhân đánh mất “thời gian vàng” để sống sót.

1.3. Thiếu kỹ năng PCCC là nguyên nhân phổ biến

Nhiều gia đình đã trang bị bình chữa cháy nhưng chưa từng kiểm tra hoặc thực hành sử dụng. Khi xảy ra sự cố, không ít người lúng túng trong thao tác mở chốt an toàn, hướng vòi phun hoặc xác định khoảng cách phù hợp. Sai lầm chết người khi chữa cháy xuất hiện rất nhiều tại nhà dân và khu trọ có diện tích nhỏ.

2. Những sai lầm khi chữa cháy khiến đám lửa bùng phát mạnh hơn

2.1. Dùng nước cho mọi loại cháy

Nước chỉ phù hợp với cháy giấy, gỗ hoặc vải thông thường. Với cháy điện và cháy dầu mỡ, nước có thể làm lửa lan rộng hoặc gây điện giật nguy hiểm hơn. Sai lầm chết người khi chữa cháy liên quan đến nước xuất hiện rất nhiều trong các vụ cháy bếp gia đình.

Khi dầu ăn đạt nhiệt độ khoảng 300°C, việc đổ nước vào chảo đang cháy có thể tạo phản ứng bốc hơi cực mạnh. Ngọn lửa sẽ bùng cao vài mét chỉ trong tích tắc và bén sang rèm cửa hoặc tủ bếp xung quanh. Sai lầm chết người khi chữa cháy từ thao tác nhỏ này từng gây ra nhiều vụ bỏng nặng tại khu dân cư.

Loại đám cháy	Cách xử lý phù hợp
Cháy điện	Ngắt điện, dùng bình CO2
Cháy dầu mỡ	Đậy nắp kín, dùng bình bột
Cháy giấy, gỗ	Dùng nước hoặc bình chữa cháy
Cháy xăng dầu	Dùng cát hoặc bình foam

2.2. Hoảng loạn và xử lý thiếu kiểm soát

Nhiều người sử dụng quạt để thổi khói ra ngoài khi đám cháy vẫn còn trong không gian kín. Luồng gió mạnh vô tình cung cấp thêm oxy khiến ngọn lửa lan nhanh sang các khu vực xung quanh. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường làm một đám cháy nhỏ trở nên vượt ngoài khả năng kiểm soát chỉ sau vài phút.

Những lỗi thường gặp khi dập lửa như mở cửa phòng nóng, dùng quạt thổi vào đám cháy hoặc kéo vật đang cháy ra ngoài đều có thể làm lửa bùng phát dữ dội hơn. Nhiều người nghĩ các thao tác này giúp giảm nhiệt và hạn chế khói, nhưng thực tế lại khiến oxy tràn vào nhiều hơn. Sai lầm chết người khi chữa cháy kiểu này từng xuất hiện trong nhiều vụ cháy nhà phố và chung cư mini.

2.3. Cố cứu tài sản thay vì ưu tiên thoát thân

Không ít người quay lại khu vực cháy để lấy tiền bạc, giấy tờ hoặc thiết bị điện tử. Chỉ cần chậm vài phút, khói độc có thể bao phủ toàn bộ lối thoát hiểm. Sai lầm chết người khi chữa cháy khiến nhiều nạn nhân mắc kẹt dù khoảng cách tới cửa thoát chỉ vài mét..

3. Sai lầm khi thoát hiểm làm mất cơ hội sống sót

3.1. Di chuyển sai cách trong môi trường nhiều khói

Khói độc luôn bay lên cao nhưng vẫn nhanh chóng lấp kín hành lang và cầu thang kín. Người đứng thẳng chạy sẽ hít lượng khí độc lớn hơn rất nhiều so với tư thế cúi thấp hoặc bò sát mặt sàn. Sai lầm chết người khi chữa cháy liên quan đến ngạt khói chiếm tỷ lệ tử vong rất cao trong các vụ cháy nhà dân.

3.2. Sử dụng thang máy khi có cháy

Thang máy có thể dừng hoạt động bất cứ lúc nào khi hệ thống điện gặp sự cố. Khói cũng dễ dàng tràn vào cabin qua khe cửa khiến người bên trong bị ngạt trong thời gian ngắn. Sai lầm chết người khi chữa cháy tại các tòa nhà cao tầng thường liên quan trực tiếp đến việc sử dụng thang máy.

3.3. Không chuẩn bị lối thoát hiểm từ trước

Nhiều gia đình tận dụng ban công và hành lang để chứa đồ đạc cồng kềnh. Khi xảy ra cháy, các vật cản này làm quá trình di chuyển chậm hơn và tăng nguy cơ mắc kẹt. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường xuất hiện tại những ngôi nhà chỉ có một lối ra vào.

Một số lưu ý quan trọng cần ghi nhớ:

• Xác định ít nhất 2 hướng thoát hiểm trong nhà.
• Kiểm tra cửa thoát hiểm định kỳ mỗi tháng.
• Tập huấn cho trẻ em và người lớn tuổi cách xử lý khi có cháy.

Xem thêm: Tiêu chuẩn PCCC trên giấy và thực tế triển khai khác nhau thế nào?

4. Cách chữa cháy đúng và bảo vệ bản thân trong tình huống khẩn cấp

4.1. Xác định loại đám cháy trước khi xử lý

Mỗi loại cháy đều cần phương pháp dập lửa khác nhau để tránh phản ứng nguy hiểm. Người xử lý cần quan sát nguồn cháy, vật liệu cháy và hệ thống điện xung quanh trước khi hành động. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường bắt đầu từ việc áp dụng sai phương pháp dập lửa.

Các loại bình chữa cháy hiện nay được chia thành CO2, bột khô và foam với công dụng riêng biệt. Việc lựa chọn đúng thiết bị giúp tăng khả năng khống chế lửa ngay trong giai đoạn đầu. Cách chữa cháy đúng cách luôn yêu cầu người sử dụng hiểu rõ đặc điểm từng loại đám cháy.

4.2. Sử dụng đúng thiết bị chữa cháy

Bình chữa cháy cần được đặt ở vị trí dễ nhìn và dễ lấy trong nhà ở hoặc văn phòng. Người dùng nên kiểm tra đồng hồ áp suất và hạn sử dụng tối thiểu 6 tháng một lần để bảo đảm thiết bị hoạt động ổn định. Sai lầm chết người khi chữa cháy có thể xuất hiện khi bình chữa cháy hết khí mà chủ nhà không phát hiện.

Quy tắc PASS thường được áp dụng trong thao tác chữa cháy cơ bản:

• Pull: Rút chốt an toàn.
• Aim: Hướng vòi vào gốc lửa.
• Squeeze: Bóp cò phun.
• Sweep: Lia vòi ngang vùng cháy.

4.3. Áp dụng kỹ năng thoát hiểm an toàn

Người gặp hỏa hoạn cần giữ cơ thể thấp sát sàn khi di chuyển qua khu vực có nhiều khói. Nếu quần áo bén lửa, hãy nằm xuống và lăn nhiều vòng để dập lửa thay vì chạy hoảng loạn. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường khiến nạn nhân mất phương hướng chỉ sau vài phút đầu tiên.

Trẻ nhỏ và người lớn tuổi cần được hỗ trợ ưu tiên khi thoát hiểm. Trong môi trường nhiều khói, hãy đóng cửa phòng để hạn chế lửa lan rộng trước khi tìm đường ra ngoài. Xử lý đám cháy an toàn luôn bắt đầu từ việc ưu tiên bảo vệ tính mạng.

4.4. Giữ bình tĩnh – yếu tố quyết định sống còn

Sự bình tĩnh giúp con người quan sát tình huống chính xác hơn trong môi trường nguy hiểm. Một quyết định đúng ở phút đầu tiên có thể tạo khác biệt rất lớn về khả năng sống sót. Sai lầm chết người khi chữa cháy thường xuất hiện khi tâm lý hoảng loạn chi phối toàn bộ hành động.

Mỗi gia đình nên chủ động học kỹ năng phòng cháy chữa cháy và tham gia các buổi diễn tập định kỳ. Trang bị PCCC, mặt nạ chống khói và găng tay bảo hộ sẽ giúp tăng mức độ an toàn khi xảy ra sự cố bất ngờ. Nếu cần lựa chọn thiết bị bảo hộ đạt tiêu chuẩn cho gia đình hoặc doanh nghiệp, bảo hộ Sanboo là địa chỉ được nhiều khách hàng tin chọn với đa dạng sản phẩm phục vụ công tác PCCC và cứu hộ chuyên dụng.