Đảm bảo an toàn PCCC tại các điểm sạc xe điện dưới hầm chung cư, cao ốc

Đảm bảo an toàn PCCC cho trạm sạc xe điện tại tầng hầm các tòa nhà cao tầng hiện là yêu cầu tiên quyết khi số lượng ô tô, xe máy điện tăng trưởng bùng nổ. Bản chất tầng hầm là cấu trúc khép kín, tích tụ lượng phương tiện lớn và sở hữu mạng lưới hạ tầng kỹ thuật phức tạp, khiến nguy cơ bức xạ nhiệt và ngạt khói tăng cao nếu xảy ra sự cố. Do đó, bố trí điểm sạc không đơn thuần là phân chia vị trí hay đấu nối nguồn điện, mà bắt buộc phải được tích hợp đồng bộ vào hệ thống quản lý an toàn công trình. 

Xe điện tăng nhanh và hệ thống đảm bảo an toàn PCCC tại tầng hầm

Điểm sạc xe điện xuất hiện ngày càng nhiều trong chung cư, cao ốc

Tại nhiều đô thị lớn, xe máy điện và ô tô điện đang được sử dụng phổ biến hơn nhờ chi phí vận hành thấp, ít tiếng ồn và phù hợp với di chuyển hằng ngày. Khi cư dân có nhu cầu sạc xe ngay tại nơi ở hoặc nơi làm việc, ban quản lý tòa nhà thường phải bố trí khu vực sạc trong hầm. Đây là nhu cầu thực tế, nhưng nếu không được quy hoạch từ đầu, điểm sạc có thể phát sinh nhiều rủi ro.

Một số tòa nhà hiện vẫn bố trí sạc theo cách tạm thời như kéo ổ cắm từ tủ điện gần đó, gom nhiều xe vào một khu vực hẹp, để dây điện nằm sát sàn hoặc không có thiết bị giám sát dòng điện. Cách làm này không phù hợp với yêu cầu hệ thống phòng cháy chữa cháy hầm xe, vì trạm sạc là nơi có tải điện lớn, thời gian vận hành dài và có thể hoạt động vào ban đêm khi mật độ người trực ít hơn ban ngày.

Với xe máy điện, công suất sạc thường nhỏ hơn ô tô điện, nhưng số lượng xe có thể rất lớn. Với ô tô điện, công suất từng trụ sạc cao hơn nhiều, đặc biệt ở trạm sạc nhanh DC. Nhóm tiêu chuẩn TCVN 13078 tương đương IEC 61851 đã đề cập đến hệ thống sạc điện có dây dùng cho xe điện, trong đó trạm sạc DC có thể đấu nối đến mức điện áp đầu vào lên tới 1.000 V xoay chiều hoặc 1.500 V một chiều tùy cấu hình kỹ thuật. Do đó, điểm sạc xe điện không thể xem là ổ cắm dân dụng thông thường nếu muốn đảm bảo an toàn PCCC.

Tầng hầm là khu vực rủi ro cao khi xảy ra sự cố cháy nổ

Tầng hầm chung cư, cao ốc là khu vực có đặc điểm bất lợi cho việc đảm bảo an toàn PCCC khi xảy ra cháy. Không gian kín khiến khói và nhiệt khó thoát nhanh. Lối tiếp cận của lực lượng chữa cháy bị hạn chế hơn so với khu vực mặt đất. Trong khi đó, mật độ phương tiện cao, nhiều vật liệu dễ cháy như nhựa, cao su, ghế xe, dây điện, bình ắc quy, dầu mỡ, vật dụng cá nhân trong xe có thể làm đám cháy lan nhanh.

Đối với điểm sạc xe điện, rủi ro càng phức tạp hơn vì pin lithium-ion khi gặp sự cố có thể phát sinh hiện tượng thoát nhiệt mất kiểm soát. Khi một cell pin bị quá nhiệt, cháy hoặc hư hỏng cơ học, nhiệt có thể lan sang các cell lân cận. Quá trình này tạo ra khói độc, nhiệt cao và có khả năng tái cháy nếu pin chưa được làm mát triệt để. Vì vậy, đảm bảo an toàn PCCC tại tầng hầm phải tính đến kịch bản cháy pin.

QCVN 13:2018/BXD về gara ô tô và QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà, công trình đều cho thấy gara, tầng hầm, khoang cháy, lối thoát nạn, thông gió và ngăn cháy là các vấn đề trọng yếu trong thiết kế công trình. Khi bổ sung trạm sạc, ban quản lý không nên chỉ xét vị trí còn trống, mà phải xem khu vực đó có đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, có gần lối thoát nạn, có ảnh hưởng đến đường xe chữa cháy, có đủ thông gió và có được tích hợp vào hệ thống PCCC hiện hữu hay không.

Xem thêm: Công nghệ PCCC trong kỷ nguyên số 

Rủi ro thường gặp tại điểm sạc xe điện dưới hầm

Nhóm rủi ro	Mô tả chi tiết	Mức độ	Ghi chú
Cháy pin khi sạc	Pin lithium có thể thermal runaway ở 150-200°C, sinh khí độc HF và CO	Rất cao	Cô lập, ngắt điện, không dùng xử lý thủ công
Quá tải điện	Dùng chung ổ cắm, dây kéo dài gây nóng dây >70°C, dễ chập	Cao	Tách tải riêng, MCB + RCD độc lập
Khói trong tầng hầm	Tốc độ lan khói 0,5-1 m/s, giảm tầm nhìn nhanh	Rất cao	Hút khói phải liên động báo cháy
Khó xử lý sự cố	Xe chữa cháy khó tiếp cận, mất thời gian phản ứng ban đầu	Rất cao	Ưu tiên phát hiện sớm + ngắt điện

Điểm yếu trong công tác đảm bảo an toàn PCCC hiện nay

Bố trí điểm sạc chưa tách biệt rõ ràng

Điểm yếu đầu tiên của khâu đảm bảo an toàn PCCC là khu vực sạc thường đặt xen kẽ với xe đỗ thông thường. Khi một xe gặp sự cố, khoảng cách cháy lan sang xe bên cạnh quá gần, trong khi lối tiếp cận cho bảo vệ hoặc lực lượng cơ sở bị hạn chế. Một số nơi còn bố trí sạc sát lối thoát nạn, gần phòng kỹ thuật hoặc dưới đường ống quan trọng, làm tăng rủi ro cho toàn bộ công trình.

Về nguyên tắc quản lý bãi đỗ xe tầng hầm, điểm sạc nên được quy hoạch như một khu vực có rủi ro riêng. Cần có khoảng cách an toàn, biển báo rõ ràng, camera giám sát, thiết bị ngắt điện khẩn cấp và quy trình xử lý khi phát hiện khói, mùi khét hoặc xe sạc bất thường. Nếu điều kiện cho phép, khu sạc nên được tách khỏi vùng đỗ xe thông thường bằng giải pháp ngăn cháy phù hợp với hồ sơ thiết kế và hướng dẫn của đơn vị chuyên môn.

Thiếu giám sát tải điện và cảnh báo sớm

Điểm yếu thứ hai là thiếu hệ thống giám sát điện. Nhiều bãi xe chỉ lắp ổ cắm hoặc trụ sạc cơ bản, nhưng không có phần mềm theo dõi dòng điện, công suất, thời gian sạc, nhiệt độ tủ điện hoặc tình trạng quá tải. Khi nhiều xe cùng sạc vào ban đêm, phụ tải tăng cao nhưng người quản lý không nhận biết kịp.

Tiêu chuẩn an toàn sạc xe điện tốt cần có khả năng cắt điện tự động khi quá dòng, rò điện, quá nhiệt hoặc xảy ra lỗi bất thường. Tủ điện khu sạc nên có aptomat, thiết bị bảo vệ dòng rò, chống quá áp, tiếp địa đúng kỹ thuật và phân nhóm tải rõ ràng. Việc kiểm tra định kỳ bằng camera nhiệt hoặc đo tải thực tế cũng rất cần thiết, nhất là ở chung cư có số lượng xe điện tăng nhanh theo từng năm.

Hệ thống PCCC chưa phù hợp với cháy pin lithium

Không phải hệ thống PCCC nào cũng xử lý tốt mọi loại cháy. Cháy pin lithium-ion có đặc điểm khác với cháy giấy, nhựa, xăng dầu hoặc chập điện thông thường. Nếu phương án chữa cháy chỉ dựa vào bình bột, bình CO2 hoặc họng nước mà không có quy trình cách ly, làm mát và chống tái cháy, hiệu quả xử lý có thể không như mong muốn.

TCVN 3890:2023 quy định khâu đảm bảo an toàn PCCC về trang bị, bố trí phương tiện PCCC cho nhà và công trình, trong đó gara ô tô, xe máy dạng kín, tầng hầm và công trình có quy mô lớn là nhóm cần được xem xét nghiêm túc về hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động, cấp nước chữa cháy và phương tiện chữa cháy ban đầu. Tuy nhiên, với điểm sạc xe điện, chủ đầu tư và ban quản lý nên đánh giá bổ sung theo rủi ro thực tế, không nên chỉ dựa vào cấu hình cũ trước khi có khu sạc.

An toàn cháy nổ trạm sạc xe điện dưới hầm chung cư, cao ốc không còn là yêu cầu phụ mà đã trở thành nhiệm vụ quản lý bắt buộc trong bối cảnh xe điện phát triển nhanh. Tầng hầm là khu vực có rủi ro cao do không gian kín, mật độ phương tiện lớn, khói khó thoát và việc tiếp cận chữa cháy phức tạp. Khi bổ sung trạm sạc, chủ đầu tư và ban quản lý cần đánh giá lại toàn bộ hệ thống điện, báo cháy, chữa cháy, thông gió, thoát nạn và quy trình vận hành.

Điểm quan trọng nhất là không để hoạt động sạc xe điện phát triển tự phát. Muốn đảm bảo an toàn PCCC, khu sạc phải được quy hoạch rõ ràng, có hệ thống điện riêng, có thiết bị bảo vệ phù hợp, có giám sát tải điện, có cảnh báo sớm và có phương án xử lý cháy pin lithium. Bên cạnh đó, cư dân và người sử dụng xe điện cũng cần tuân thủ nội quy, không tự ý kéo dây sạc, không dùng thiết bị kém chất lượng và không sạc xe có dấu hiệu bất thường.

Tự hào là đơn vị am hiểu trong lĩnh vực cung cấp thiết bị PCCC, Bảo hộ Sanboo luôn đồng hành cùng khách hàng trong việc đảm bảo an toàn PCCC cho nhà ở, chung cư, cao ốc, bãi xe và các khu vực có nguy cơ cháy nổ cao. Chúng tôi cung cấp giải pháp thiết bị PCCC phù hợp thực tế sử dụng, hỗ trợ tư vấn phương án bố trí bình chữa cháy, cảnh báo cháy, thiết bị bảo hộ và các vật tư an toàn cần thiết cho công trình. Hãy liên hệ Bảo hộ Sanboo ngay hôm nay để được tư vấn giải pháp tổng thể và nhận báo giá phù hợp nhất cho nhu cầu của bạn.